ELM GÖZƏLDİR
Azərbaycan əsilli görkəmli alim Lütfi Zadə 1965-ci ildə qeyri-səlis çoxluqlar nəzəriyyəsini irəli sürərək riyaziyyat, kompüter elmləri və süni intellekt sahələrində yeni istiqamətin əsasını qoyub. Onun nəzəriyyəsi klassik məntiqdən fərqli olaraq, hadisələri yalnız “doğru” və ya “yanlış” kimi qiymətləndirmir, aralıq dərəcələri də nəzərə alır.
Məsələn, ənənəvi yanaşmada temperatur müəyyən həddən yuxarı olduqda “isti” hesab edilə bilər. Qeyri-səlis məntiq isə temperaturun nə dərəcədə isti olduğunu qiymətləndirməyə imkan verir. Bu yanaşma insanın qeyri-müəyyən şəraitdə düşünmə və qərarvermə üsullarını riyazi modellərlə ifadə etməyə kömək edir.
Lütfi Zadənin ideyaları sonradan süni intellekt, avtomatik idarəetmə, sənaye prosesləri, məişət texnikası və qərarvermə sistemlərində geniş tətbiq olunub. Qeyri-səlis məntiq əsasında işləyən sistemlər mürəkkəb və dəqiq sərhədlərlə ifadə olunması çətin olan prosesləri idarə etmək üçün istifadə edilir.
Alimin 1965-ci ildə Information and Control jurnalında dərc olunan “Fuzzy Sets” adlı məqaləsi bu nəzəriyyənin əsas elmi mənbələrindən biri hesab olunur. Lütfi Zadənin elmi irsi müasir ağıllı sistemlərin və qeyri-müəyyən məlumatlarla işləyən texnologiyaların inkişafına mühüm təsir göstərib.
