НАУЧНАЯ ИННОВАЦИЯ
2019-cu ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına Abhijit Banerjee, Esther Duflo və Michael Kremer layiq görüldülər. Onlar müasir inkişaf iqtisadiyyatı çərçivəsində təhsilin keyfiyyətini artırmaq məqsədilə genişmiqyaslı eksperimentlər aparmışlar.
Michael Kremer hələ 1990-cı illərdən etibarən təhsildə keyfiyyətə təsir edən əsas amilləri müəyyənləşdirməyə çalışırdı. Bu çərçivədə müxtəlif faktorlar araşdırılmışdır: dərsliklər kimi əlavə resurslar, məktəb lövhələrini əvəz edən flipçartlar, bağırsaq qurdlarına qarşı mübarizə proqramları vasitəsilə uşaqların sağlamlığının qorunması, məktəblilərin qidalanması, eləcə də şagirdlərin test nəticələrinə əsaslanan müəllim stimullaşdırma mexanizmləri.
Tədqiqatların nəticələri göstərdi ki, bəzi ənənəvi yanaşmalar gözlənilən effekti vermir. Əlavə resursların təqdim olunması məhdud təsir göstərmiş, flipçartların isə təhsil nəticələrinə demək olar ki, heç bir təsiri olmamışdır. Dərsliklər əsasən daha güclü şagirdlərin nəticələrini yaxşılaşdırmışdır. Müəllimlərə maddi stimulların verilməsi isə test nəticələrini artırsa da, ümumi təhsil keyfiyyətinə ciddi təsir göstərməmişdir.
Birgə eksperimentlər həmçinin göstərdi ki, müəllim–şagird nisbətinin sadə şəkildə azaldılması da gözlənilən keyfiyyət artımını təmin etmir. Əvəzində şagirdlərin bilik səviyyələrinə uyğun qruplara (potoklara) bölünməsi daha effektiv nəticə vermişdir. Bu yanaşma, ilkin gözləntilərin əksinə olaraq, demək olar ki, bütün şagirdlərin nəticələrinin yaxşılaşmasına səbəb olmuşdur.
Digər mühüm nəticə məktəb idarəçiliyi ilə bağlıdır. İdarəetmədə dəyişikliklər, xüsusilə valideyn komitələrinə nəzarət və stimullaşdırma səlahiyyətlərinin verilməsi təhsilin keyfiyyətinin əhəmiyyətli dərəcədə artmasına gətirib çıxara bilər.
Meta-analizlərin nəticələrinə görə, iki əsas müdaxilə (intervensiya) xüsusilə effektivdir:
şagirdlərin bilik səviyyəsinə uyğunlaşdırılmış pedaqoji yanaşmaların tətbiqi;
müəllimlərin düzgün stimullaşdırılması və onların hesabatlılığının artırılması.
Bu tədqiqatların nəticələri göstərir ki, əldə olunan nəticələr əksər ölkələr üçün ümumən oxşardır.
Все научные инновации
