graduate ELMİMİZİN SƏRHƏDLƏRİ

Azərbaycan Alimləri və Gənc Tədqiqatçılar

Ölkəmizin elmi irsini quran və bu günü dünyada təmsil edən dəyərli alimlərimizi və parlaq gənclərimizi kəşf edin.

Alimlər Qalereyası Azərbaycanlı alimlər Gənc tədqiqatçılar
ZƏRİFƏ ƏLİYEVA
Azərbaycanlı alimlər

ZƏRİFƏ ƏLİYEVA

Azərbaycan SSR-nın əməkdar elm xadimi, tibb elmləri doktoru, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının akademiki

Zərifə Əliyeva 1947-ci ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunu bitirmişdir. Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Oftalmologiya İnstitutunda elmi işçi, 1969-cu ildən isə Ə.Əliyev adına Azərbaycan Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda göz xəstəlikləri kafedrasının dosenti, professor, görmə orqanlarının peşə patologiyası laboratoriyasının müdiri, oftalmologiya kafedrasının müdiri (1982-1985) vəzifələrində çalışmışdır. 12 monoqrafiya, dərslik və dərs vəsaitinin, 150-yə yaxın elmi işin, 1 ixtira və 12 səmərələşdirici təklifin müəllifidir. Akademik Zərifə Əliyeva Ümumittifaq Oftalmoloqlar Cəmiyyəti Rəyasət Heyətinin, Sovet Sülhü Müdafiə Komitəsinin, Azərbaycan Oftalmologiya Cəmiyyəti İdarə Heyətinin, "Vestnik oftalmoloqu" (Moskva) jurnalı redaksiya heyətinin üzvü idi. 1981-ci ildə yüksək elmi nailiyyətlərinə görə SSRİ Tibb Elmlər Akademiyasının M.İ.Averbax adına mükafatına layiq görülmüşdür.

Seçilmiş nailiyyətlər:

  • Traxomanın müalicəsi
  • Peşə oftalmologiyasının inkişafı
  • Elmi-tədqiqat laboratoriyasının yaradılması
  • Qlaukoma və göz fiziologiyası
  • Virus mənşəli göz xəstəlikləri
LEV LANDAU
Azərbaycanlı alimlər

LEV LANDAU

Nəzəri fizikanın bir çox sahələrinə fundamental elmi töhfələr bəxş etmiş Sovet fiziki

Lev Landau 1908-ci ilin 22 yanvar tarixində Bakıda yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. Atası David Lvoviç Landau, anası Lyubov Venyaminovna Qarkavidir. Onun elmi nailiyyətləri arasında kvant mexanikasında sıxlıq matrisi metodunun kəşfi, diamaqnetizmin kvant nəzəriyyəsi, ifrat axıcılıq nəzəriyyəsi, ikinci növ faza keçidləri, ifrat keçiriciliyin Qinzburq – Landau nəzəriyyəsi, plazma fizikasında Landau sönməsinin izahı, kvant elektrodinamikasında Landau qütbü, və iki-komponentli neytrinoların nəzəriyyəsi misal göstərilə bilər. Landau ifrataxıcılığın riyazi nəzəriyyəsinin kəşfinə görə 1962-ci ildə fizika üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

Seçilmiş nailiyyətlər:

  • İfrat axıcılıq nəzəriyyəsi (1941).
  • Landau kvazizərrəcikləri.
  • Faza keçidləri nəzəriyyəsi (1937).
  • Landau diamagnetizmi (1930).
  • Landau–Ginzburg superkeçiricilik nəzəriyyəsi (1950).
LÜTFİ ZADƏ
Azərbaycanlı alimlər

LÜTFİ ZADƏ

Kaliforniya Universiteti, Berkli professoru, qeyri-səlis məntiq (Fuzzy Logic) nəzəriyyəsinin banisi

Lütfi Zadə dünya elminə ən böyük töhfələr vermiş azərbaycanəsilli alimlərdən biridir. O, 1965-ci ildə qeyri-səlis məntiq (Fuzzy Logic) nəzəriyyəsini təqdim etməklə süni intellekt, avtomatik idarəetmə, robototexnika və qərar qəbuletmə sistemlərinin inkişafına mühüm təsir göstərmişdir. Uzun illər Kaliforniya Universitetinin Berkli kampusunda professor kimi fəaliyyət göstərmiş, yüzlərlə elmi məqalə və kitabın müəllifi olmuşdur. Onun elmi irsi bu gün də müasir süni intellekt sistemlərinin nəzəri əsaslarından biri hesab edilir.

  • Süni intellekt
  • Qeyri-səlis məntiq
  • Riyaziyyat
  • Kompüter elmləri

Seçilmiş nailiyyətlər:

  • Fuzzy Logic nəzəriyyəsinin yaradılması
  • IEEE Medal of Honor
  • Honda Prize
  • Okawa Prize
İMANQULİYEVA AİDA
Azərbaycanlı alimlər

İMANQULİYEVA AİDA

Şərqşünas, ədəbiyyatşünas, tənqidçi, tərcüməçi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, filologiya elmləri doktoru

Aida İmanquliyeva 1957-1962-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsinin ərəb şöbəsində təhsil almışdır. 1966-cı ildə Moskvada SSRİ Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunda ərəb filologiyası üzrə aspiranturanı bitirib, 1966-1976-cı illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Yaxın və Orta Şərq Xalqları İnstitutunda kiçik elmi işçi, sonra baş elmi işçi, 1976-1988-ci illərdə ərəb filologiyası şöbəsinin müdiri, 1988-1991-ci illərdə elmi işlər üzrə direktor müavini, 1991-ci ildə həmin institutda direktor vəzifəsində çalışmışdır. Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunun nəşr etdirdiyi "Ərəb filologiyası məsələləri" məcmuəsinin tərtibçisi və redaktoru olmuşdur. Ümumittifaq Şərqşünaslar Cəmiyyəti Rəyasət Heyətinin üzvü və cəmiyyətin Azərbaycan bölməsi sədrinin müavini olmuşdur.

Seçilmiş nailiyyətlər:

  • Müasir ərəb ədəbiyyatının tədqiqi
  • Şərq və Qərb ədəbiyyatları arasında əlaqələrin öyrənilməsi.
  • Məhcər ədəbiyyatının tədqiqi.
  • Fundamental elmi əsərlərin müəllifliyi.
YUSİF MƏMMƏDƏLİYEV
Azərbaycanlı alimlər

YUSİF MƏMMƏDƏLİYEV

Azərbaycan-sovet kimyaçı alimi, kimya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan SSR EA akademiki və prezidenti, SSRİ EA müxbir üzvü

Yusif Məmmədəliyev Naxçıvan MR-in Ordubad şəhərində anadan olmuşdur. 1926-cı ildə V.İ.Lenin adına Azərbaycan Ali Pedaqoji İnstitutunu bitirdikdən sonra, 1928-1929-cu illərdə İrəvana göndərilmiş və Türk Pedaqoji Texnikumunda və Fəhlə fakültəsində müəllim işləmişdir. O, İrəvan azərbaycanlılarının ictimai həyatında da fəal iştirak etmişdir. Y.Məmmədəliyev həmin dövrdə Ermənistanda azlıqda qalan millətlərlə iş komissiyasının üzvü olmuş, kütlənin hüquqi vəziyyəti, gənclərin, xüsusən də qızların təhsilə cəlb edilməsi ilə əlaqədar mətbuat səhifələrində çıxış etmişdir.

Seçilmiş nailiyyətlər:

  • Yüksək oktanlı aviasiya yanacağının alınması.
  • Neft qazlarının kimyəvi emalı.
  • Neft-kimya sənayesinin inkişafı.
  • Sintetik kauçuk üzrə tədqiqatlar.
MİRZƏCANZADƏ AZAD
Azərbaycanlı alimlər

MİRZƏCANZADƏ AZAD

Azərbaycan alimi, texnika elmləri doktoru, akademik

Azad Mirzəcanzadə 1928-ci il sentyabrın 29-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra ali təhsilini 1944-1949-cu illərdə Azərbaycan Sənaye İnstitutunun neft-mədən fakültəsində almış və dağ mühəndisi ixtisasına yiyələnmişdir. 1951-ci ildə texnika elmləri üzrə namizədlik, 1957-ci ildə doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir. 1959-cu ildə professor adını almış, 1962-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, 1968-ci ildə isə həqiqi üzvü seçilmişdir. 1992-2001-ci illərdə Azərbaycan Ali Attestasiya Komissiyasının sədri olmuş, 1993-2001-ci illərdə Dövlət Elm və Texnika Komitəsinə rəhbərlik etmişdir. Azad Xəlil oğlu Mirzəcanzadə 2006-cı il iyulun 17-də, 78 yaşında vəfat etmişdir.

Seçilmiş nailiyyətlər:

  • Qeyri-Nyuton neftlərinin tədqiqi.
  • Qaz-kondensat yataqlarının nəzəriyyəsi.
  • Neft hasilatının optimallaşdırılması.
  • Dəniz neft yataqlarının işlənməsi.
  • Quyuların qazılması və istismarı.
  • Yeni elmi istiqamətlərin inkişafı.
MƏSUD ƏFƏNDİYEV
Azərbaycanlı alimlər

MƏSUD ƏFƏNDİYEV

Humboldt mükafatı alan ilk azərbaycanlı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi

Məsud Əfəndiyev 1970-ci ildə Zaqatala şəhər Şıxəli Qurbanov adına məktəbi qızıl medalla bitirib. Elə həmin il Azərbaycan Dövlət Universitetinin mexanika-riyaziyyat fakültəsinə qəbul olunub. Təhsilini M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetində davam etdirib. 1974-75-ci illərdə professorlar M.Vişkinin və A.Şnirelmanın rəhbərliyi altında diplom işi yazıb. Uğurla namizədlik, doktorluq dissertasiyalarını müdafiə edib. Alim Almaniyanın Münhen, Ştutqart, Berlin universitetlərində dərs deyib. Hazırda H.Helmholts adına Münhen Elmi-Tədqiqat Mərkəzində "Dinamik sistemlər" şöbəsinin müdiri və Münhen Universitetinin professorudur. 2005-ci ildə Yaponiyanın nüfuzlu "Japan Society for the Promotion of Science-JSPS" təşkilatının mükafatına layiq görülüb.Dünya elmində ən yüksək təltiflərdən ("Kiçik Nobel" mükafatı) sayılan, Almaniya hökumətinin təsis etdiyi "Aleksandr fon Humboldt" mükafatının ilk azərbaycanlı laureatı kimi tarixə düşüb. Dünyanın ən nüfuzlu elmi jurnallarında 160-dan çox elmi məqaləsi dərc edilib, 5 monoqrafiyası Amerika, Almaniya, İsveçrə və Yaponiyada çap olunub. Dünyanın tanınmış jurnallarından biri "İnternational Journal of Biomathematics and Biostatistics"in baş redaktorudur.

Seçilmiş nailiyyətlər:

  • Humboldt mükafatının ilk azərbaycanlı laureatı
  • Qeyri-xətti analiz sahəsində tədqiqatlar
  • Riyazi biologiyanın inkişafı
BƏXTİYAR SİRACOV
Azərbaycanlı alimlər

BƏXTİYAR SİRACOV

Avstriyada yaşayan azərbaycanlı alim, tətbiqi riyaziyyat və informasiya texnologiyaları sahəsində mütəxəssis

Bəxtiyar Siracov uzun illər Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentlikdə (AEBA) çalışıb, beynəlxalq səviyyədə elmi və texniki fəaliyyət göstərib. Alim Azərbaycan Dövlət Universitetində təhsil alıb, elmi fəaliyyətini davam etdirərək fizika-riyaziyyat elmləri üzrə elmi dərəcə əldə edib. Peşəkar fəaliyyəti ərzində beynəlxalq elmi qurumlarda çalışıb və informasiya sistemlərinin inkişafına töhfə verib. Bəxtiyar Siracov Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyin nüvə materiallarına nəzarət və informasiya texnologiyaları ilə bağlı fəaliyyətində iştirak edib. O, həmçinin xaricdə yaşayan azərbaycanlı alimlərin elmi əlaqələrinin inkişafında rol oynayıb.

Seçilmiş nailiyyətlər:

  • 2005-ci ildə Nobel Sülh mükafatına layiq görülmüş AEBA kollektivinin fəaliyyətində iştirak. 2026-cı ildə Azərbaycan Respublikasının “Tərəqqi” medalı ilə təltif olunması.
XƏLİL KƏLƏNTƏR
Azərbaycanlı alimlər

XƏLİL KƏLƏNTƏR

Yaponiyada yaşayan azərbaycanlı alim, elektronika mühəndisi və LCD monitorların əsas yaradıcısı

Xəlil Kələntər 1981-ci ildən Yaponiyanın Naqoya Universitetində çalışıb. Naqoya və Tohoku universitetlərində doktorluq dərəcəsi alıb. Elektronika mühəndisliyi, yeni nəsil ekranların yaradılması sahəsində 100-ə yaxın patentin, yapon dilində üç kitabın, 130-dan artıq elmi məqalənin müəllifidir. 1995-ci ildən bəri LCD blokları üçün optik cihazlar və modullar üzərində çalışır. Dünyada ilk dəfə işıqla yönləndirilən mikro-reflektorlu və mikro-deflektorlu optik lövhələr yaratmışdır. 2007-ci ildə LCD işıqlandırılmasında istifadə edilən işıq şüaları üçün kəşf etdiyi yeni optik-dizayn metoduna görə xüsusi mükafata layiq görülmüşdür. 2008-ci ildə displey elektronikası və optikası üzrə ABŞ-ın bütün dünyada tanınan nüfuzlu “Society for Information Display” (SID) Cəmiyyətinin fəxri üzvü seçilmişdir. SID üzrə 2011-ci ildə keçirilmiş konfransda “Ən yaxşı məqalə” mükafatını almışdır. “Global Optical Solutions” şirkətinin baş tədqiqatçısıdır, SID Cəmiyyəti proqram komitəsinin üzvüdür. Əsərləri ingilis, yapon, Çin və Koreya dillərində dərc olunmuşdur. Yalnız Yaponiyada deyil, Amerika, Asiya və Avropada elektronika, yeni nəsil displey ekranlar sahəsində böyük mütəxəssis kimi tanınır.

Seçilmiş nailiyyətlər:

  • LCD ekran texnologiyalarının inkişafı
  • Yeni optik texnologiyaların yaradılması
غلاف الكتاب

العقلانية: ما هي، ولماذا تبدو نادرة، ولماذا تهم

ستيفن بينكر

book عن الكتاب

يبذل كبار المفكرين في العالم جهداً كبيراً لتبسيط العلوم. وأحدهم بلا شك هو ستيفن بينكر، أستاذ علم النفس في جامعة هارفارد، وهو خبير معروف في البحوث المعرفية وعلم اللسانيات النفسي، ومؤلف لعدة كتب مبيعاً عن اللغة والعقل والوعي.