SCIENCE IS BEAUTIFUL
2025-ci il İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı, tanınmış fransız iqtisadçısı Filip Agyon (Philippe Aghion) ilə müsahibə innovasiya, süni intellekt, əmək bazarının transformasiyası və Avropanın texnoloji rəqabət qabiliyyətinə həsr olunub. Müsahibə BMW Foundation-un Berlində keçirilən Leaders Collaboration Forum 2026 tədbiri çərçivəsində hazırlanıb.
Müsahibənin əsas mövzularından biri iqtisadi inkişafın mühüm mexanizmi olan “yaradıcı dağıdıcılıq” konsepsiyasıdır. Agyonun izahına görə, yeni texnologiyalar əvvəlki texnologiyaları əvəz edir, istehsal və xidmət üsullarını dəyişdirir, eyni zamanda yeni iqtisadi imkanlar yaradır. Məsələn, rəqəmsal fotoqrafiyanın ənənəvi fotoşəkil emalını, noutbukların isə yazı maşınlarını əvəz etməsi bu prosesin nümunələridir.
Alim innovasiyaların inkişafı üçün rəqabət mühitinin qorunmasının vacibliyini vurğulayır. Onun fikrincə, əvvəlki innovasiyalardan qazanc əldə edən şirkətlər bəzən yeni rəqiblərin bazara daxil olmasına mane ola bilərlər. Buna görə də intellektual mülkiyyət hüquqlarının qorunması ilə yanaşı, bazarda rəqabətin və yeni iştirakçılar üçün imkanların təmin edilməsi də mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Müsahibədə süni intellektin əmək bazarına təsiri də geniş müzakirə olunur. Agyon texnoloji tərəqqinin qarşısını almaq əvəzinə, onun yaratdığı dəyişikliklərə uyğunlaşan əmək bazarı və sosial müdafiə sistemlərinin qurulmasını vacib hesab edir. Bu baxımdan o, işini itirən şəxslərin yenidən hazırlanmasını, yeni iş yerlərinin tapılmasına dəstəyi və ömürboyu öyrənmə imkanlarını ön plana çəkir.
Təhsil məsələsinə toxunan alim uşaqların müstəqil düşünmə, oxuma, yazma və problemləri həll etmə bacarıqlarının inkişafına xüsusi diqqət yetirilməsini tövsiyə edir. Onun yanaşmasına görə, süni intellektdən həddindən artıq erkən və geniş istifadə şagirdlərin özləri düşünərək öyrənmə prosesini zəiflədə bilər.
Agyon həmçinin innovasiyaların inkişafında dövlətin, biznes sektorunun və vətəndaş cəmiyyətinin əməkdaşlığını vacib sayır. Elmi tədqiqatların maliyyələşdirilməsi, uzunmüddətli investisiyalar, startapların böyüməsi üçün əlverişli şərait və yaşıl texnologiyaların inkişafı onun müzakirə etdiyi əsas istiqamətlərdəndir. Alim iqtisadi artımı yalnız ümumi daxili məhsulun artımı ilə deyil, həm də insanların həyat keyfiyyətinin yaxşılaşması ilə əlaqələndirir.
Material innovasiya nəzəriyyəsi, insan kapitalının inkişafı, rəqəmsal transformasiya və sənaye müəssisələrinin rəqabət qabiliyyəti baxımından aktual məsələləri əhatə edir. Xüsusilə işçilərin yeni texnologiyalara uyğunlaşması, təşəbbüskarlığın dəstəklənməsi və innovativ potensialın reallaşdırılması ilə bağlı fikirlər müəssisələrin idarə edilməsi və iqtisadi inkişaf sahəsində çalışan tədqiqatçılar üçün maraqlıdır.
Mənbə və tam müsahibə: https://www.bmw-foundation.org/stories/interview-with-nobel-prize-winner-philipp-aghion?utm_source
