lightbulb ELMI YENILIK

Süni intellekt karbon qazının yanacağa çevrilməsində 10 minə yaxın kimyəvi reaksiya aşkar edib

Hindistan Elm İnstitutunun (IISc) alimləri süni intellekt və kompüter simulyasiyalarından istifadə edərək karbon qazının (CO₂) faydalı yanacaq və kimyəvi məhsullara çevrilməsində iştirak edən 9 389 kimyəvi reaksiya müəyyən ediblər. Nature Communications jurnalında dərc olunan tədqiqat ənənəvi modellərin nəzərdən qaçırdığı mühüm kimyəvi prosesləri üzə çıxarıb.

Süni intellekt karbon qazının yanacağa çevrilməsində 10 minə yaxın kimyəvi reaksiya aşkar edib

Proqnozların dəqiqliyi 40 dəfə yaxşılaşıb

Tədqiqatçılar mis katalizatorunun səthində baş verən reaksiyaları araşdıraraq ilkin modeldəki 152 reaksiyanı 9 389 reaksiyaya qədər genişləndiriblər.

İlkin model əsas məhsul kimi metanol əvəzinə qarışqa turşusunu göstərir və CO₂-nin çevrilmə səviyyəsini olduğundan aşağı qiymətləndirirdi. Genişləndirilmiş model isə metanol və karbonmonoksidi əsas məhsullar kimi düzgün müəyyən edib. Hesablamalara görə, CO₂-nin çevrilmə miqdarı ilə bağlı proqnoz ilkin modellə müqayisədə təxminən 40 dəfə artıb.

Hidrogenlə bağlı gözlənilməz kəşf

Araşdırma zamanı hidrogenin bəzi reaksiyalarda atomlara ayrılmadan, bütöv H₂ molekulu şəklində aralıq birləşmələrə ötürülə bildiyi aşkarlanıb. Kvant mexanikası hesablamaları bu mexanizmi təsdiqləyib.

Bu kəşf hidrogenin katalitik reaksiyalardakı rolu barədə mövcud təsəvvürləri yenidən qiymətləndirməyə və daha səmərəli katalizatorların hazırlanmasına kömək edə bilər.

Kəşfin əhəmiyyəti

Yeni yanaşma karbon qazından metanol kimi faydalı məhsulların istehsalını yaxşılaşdırmaqla yanaşı, digər sənaye proseslərinin də araşdırılmasına imkan yaradır. Metodun gələcəkdə azotun reduksiyası və suyun parçalanması kimi proseslərdə tətbiqi də mümkündür.

Nəticə: Süni intellekt və kvant mexanikasının birgə tətbiqi mürəkkəb kimyəvi reaksiyaları daha dəqiq modelləşdirməyə və karbon qazının faydalı məhsullara çevrilməsi üçün yeni texnologiyaların hazırlanmasına yol açır. Bununla belə, bu nəticələr hələ sənayedə tətbiqin tam hazır olması demək deyil.

https://www.nature.com/articles/s41467-026-77080-4